Các rào cản thương mại làm thay đổi nguồn cung tôm nước lạnh

Theo thông tin cập nhật do Gemba Seafood Consulting đưa ra tại Diễn đàn Thủy sản Bắc Đại Tây Dương tại Na Uy, thuế quan và các rào cản thương mại bắt đầu ảnh hưởng đến thương mại tôm nước lạnh từ năm 2021. 

Sản lượng khai thác 2021 chỉ tăng 2,5% ở mức 282.076 tấn, và hầu hết khai thác các loại thủy sản đều tăng. Tuy nhiên sản lượng khai thác tại biển Barents của Nga lại giảm từ 22.000 tấn xuống còn 13.000 tấn so năm ngoái. Số liệu của Gemba cho thấy, trên thực tế, tỷ lệ thủy sản cập cảng  đã tăng gần 10% kể từ năm 2018. 

Việc gia tăng thủy sản cập cảng làm tăng thương mại tôm nguyên vỏ từ Greenland sang Đan Mạch về cơ bản là phân phối lại sản phẩm trên khắp thế giới. Trong khi khối lượng tôm nguyên vỏ tăng nhẹ lên 51.200 tấn vào năm 2021, tôm đã nấu chín và bóc vỏ (C&P) giảm nhẹ xuống 19.139 tấn. (Tôm còn vỏ mất khoảng 2/3 trọng lượng khi nấu chín và lột vỏ).

Vương Quốc Anh và Greenland chưa đạt được thỏa thuận thương mại về miễn thuế nhập khẩu tôm nước lạnh, do đó năm 2021 Đan Mạch đã tận dụng lợi thế để bán thêm tôm nước lạnh cho Anh (việc lưu trú qua Đan Mạch không thay đổi nguồn gốc của tôm Greenland hay Mỹ).  Cũng vì chưa thể thỏa thuận với nhà cung cấp chính (Greenland),  nhập khẩu tôm của Vương quốc Anh từ Canada và Iceland tăng trong năm 2021.

Hiện tại, thuế quan làm cho nhập khẩu tôm Greenland vào Vương Quốc Anh trở nên đắt đỏ. Điều này có thể dẫn đến một luồng thương mại trực tiếp hơn giữa Canada và Vương Quốc Anh, sự thay đổi này có thể sẽ lớn hơn nữa trong năm 2022. 

Đáng ngạc nhiên là doanh số tôm Na Uy xuất khẩu sang Anh đã giảm từ 1.346 tấn xuống chỉ còn 232 tấn vào năm 2021, dù thời điểm này Na Uy đang có mức đánh bắt cao nhất kể từ 2005. Vào năm 2022, xuất khẩu được dự đoán sẽ trở lại bình thường. 

Có lẽ sự thay đổi lớn nhất trong thương mại tôm nguyên vỏ vào năm 2021 là việc Trung Quốc giảm nhập khẩu - một diễn biến không mấy ngạc nhiên khi dịch vụ thực phẩm tại Trung Quốc phải  đóng cửa phần lớn trong năm. Nhập khẩu từ Canada giảm 10% ở mức 20.876 tấn và nhập khẩu qua Đan Mạch giảm 17% ở mức 18.445 tấn.

Ma- rốc đã giảm một nửa nhập khẩu tôm từ Canada xuống còn 833 tấn vào 2021 và thay vào đó là tăng lượng mua từ Đan Mạch lên 4.956 tấn. Từ đây, tôm được bóc vỏ và sau đó bán sang Đan Mạch, Thụy Điển và Anh. 

Doanh số bán hàng tại Anh của Canada cũng tăng lên 3.263 tấn, mặc dù đây chỉ là quay trở lại  mức  năm 2017 và 2018. Doanh số bán tôm nguyên vỏ từ Greenland (qua Đan Mạch) sang Nga tăng gần gấp đôi lên 16.884 tấn vào năm 2021. Có thể thấy, đây là một năm rất kém đối với sản lượng khai thác của Nga. 

Thông thường, sản lượng đánh bắt của Nga khoảng 15.000 tấn (có thể lên hoặc xuống trong khoảng) . Tuy nhiên năm nay việc đánh bắt vẫn chưa bắt đầu, Hội đồng quản lý hàng hải (MSC) vẫn chưa cấp giấy chứng nhận khai thác trong mùa này do có chậm trễ trong việc đề ra hạn ngạch cho các công ty. 

Thông tin này đúng vào đầu tháng 6, tuy nhiên việc đánh bắt có thể đã bắt đầu vào thời điểm hiện tại. Hạn ngạch đề xuất năm 2022 có thể khoảng 17.000 tấn đối với cá biển Barents của Nga, tuy nhiên con số này chưa chắc chắn. 

Trong năm 2021, đã có gần 27.000 tấn tôm nguyên vỏ nhập khẩu từ Nga vào Ukraine, tuy nhiên hầu hết trong số này sẽ phải tìm các thị trường thay thế trong năm 2022. Ukraine cũng đã bắt đầu nhập khẩu trở lại, ít nhất là ở phía Tây của đất nước, nhưng không còn khả năng đặt gần mức năm 2021 mà chỉ khoảng 10.000 tấn tôm C&P. 

Na Uy mùa tăng tốc vào tháng 5

Tổng sản lượng được phép đánh bắt của Na Uy ở Biển Barents vào năm 2022 ổn định theo năm là 140.000 tấn. Sau vài năm ổn định, số lượng tàu tăng trở lại lên 20 chiếc vào năm 2021. Việc đánh bắt đầu mùa diễn ra chậm, do các tàu tập trung nhiều hơn vào cá tuyết, cá saithe và cá tuyết chấm đen. Tuy nhiên, đến tháng 5 sản lượng khai thác đã vượt xa năm 2020 và 2021.

Giá cho ngư dân ở mức cao vào năm 2021, và đến tháng 5 năm 2022 lại cao hơn một chút, trung bình 24,59 NOK / kg cho khoảng 6.000 tấn cập cảng. Đặc trưng của năm 2022 sẽ là chi phí nhiên liệu cao, chi phí nói chung cao hơn và tỷ giá hối đoái giảm với đồng Krone Na Uy. 

Thùy Linh (Theo the Undercurrentnews)