Brazil đối mặt thuế 50% từ Mỹ: Cá thịt trắng sẽ xoay trục thế nào?

Theo Trung tâm thương mại thế giới ITC, Brazil hiện là nguồn cung cấp cá thịt trắng lớn thứ 5 của Mỹ, đứng sau Trung Quốc, Việt Nam, Iceland, Colombia. Năm 2024, kim ngạch XK cá thịt trắng của Brazil sang Mỹ đạt 59 triệu USD. Tính đến hết tháng 5/2025, Mỹ NK 32 triệu USD cá thịt trắng từ Brazil, tăng 62% so với cùng kỳ năm ngoái. Phi lê cá rô phi tươi hoặc ướp lạnh mã HS 030431, cá rô phi đông lạnh mã HS 030323, cá rô phi mã HS 030271, phi lê cá rô phi đông lạnh mã HS 030461 là các sản phẩm cá thịt trắng chủ lực Brazil XK sang Mỹ. Do đó, chính sách thuế mới – nếu áp dụng với cá thịt trắng – sẽ tạo áp lực tức thời lên chuỗi cung ứng hiện có.

Dự đoán, tác động đầu tiên có thể đến từ việc phải điều chỉnh giá và điều kiện hợp đồng. Với mức FOB trung bình khoảng 2,7–2,9 USD/kg, thuế 50% sẽ đẩy giá nhập khẩu lên trên 4 USD/kg, làm giảm đáng kể sức cạnh tranh so với các nhà cung cấp như Việt Nam, Colombia hay Iceland. Một số nhà nhập khẩu Mỹ có thể cân nhắc giãn tiến độ giao hàng, điều chỉnh sản lượng, hoặc tìm nguồn thay thế.

Chuỗi sản xuất nội địa Brazil có thể sẽ phải điều chỉnh theo. Nếu xuất khẩu chững lại, các nhà máy chế biến cá thịt trắng trong nước có thể tạm giảm công suất, kéo theo áp lực tồn kho và ảnh hưởng đến người nuôi. Tuy nhiên, quy mô ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào tỷ trọng thị trường Mỹ trong cơ cấu xuất khẩu của từng doanh nghiệp, và đến nay chưa có báo cáo chính thức nào cho thấy hoạt động sản xuất bị gián đoạn.

Về phía doanh nghiệp, một số có thể cân nhắc chuyển hướng sang thị trường khác như châu Âu, Trung Đông hoặc Nam Mỹ. Tuy vậy, việc mở rộng thị phần tại các thị trường này không thể diễn ra trong thời gian ngắn, nhất là với các đơn vị chưa có hệ thống phân phối, thương hiệu hoặc chứng nhận kỹ thuật phù hợp.

Một hướng khác là gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, tận dụng các mã HS có thể được xếp vào nhóm thuế thấp hơn. Tuy nhiên, giải pháp này đòi hỏi năng lực công nghệ và thời gian đầu tư.

Với tổng quy mô thị phần không nhỏ và vị trí địa chính trị nhạy cảm, Brazil có thể sẽ theo đuổi đối thoại thương mại song phương để giảm thiểu tác động lâu dài. Trong khi đó, thị trường Mỹ sẽ cần đánh giá lại chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, trong bối cảnh biến động chính sách ngày càng rõ rệt.

Hàng hóa Brazil nhập khẩu từ Mỹ đã bị áp mức thuế suất chung 10% theo sắc lệnh "Ngày Giải phóng" ngày 2/4 của người đứng đầu Nhà trắng và dự kiến sẽ tiếp tục chịu mức thuế suất này sau ngày 1/8/2025, khi thuế suất được chuyển sang mức thuế suất cụ thể theo từng quốc gia. Trước đó, ngày 9/7/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố rằng sẽ áp thuế 50% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Brazil bắt đầu từ ngày 1/8, một phần là để trả đũa việc truy tố cựu tổng thống nước này, Jair Bolsonaro.