Bột côn trùng không còn là thị trường ngách nhưng chi phí sản xuất cao

Linda Chen - cộng sự tại Hatch, một công ty thúc đẩy nuôi trồng thủy sản - cho biết với những người tham dự Diễn đàn Tôm toàn cầu (GSF) tại Utrecht, Hà Lan rằng sản lượng tăng đáng kể - từ mức chỉ 10.000 tấn ước tính cho năm 2021. Nhưng giá vẫn cần phải giảm xuống để nguồn protein này có thể cạnh tranh với các thành phần thức ăn thủy sản truyền thống như bột cá.

Côn trùng hiện vẫn chưa đạt được mức giá ngang bằng với các nguồn protein truyền thống đối với phần lớn các nhà sản xuất. Nhưng các nhà máy mới đang hướng tới quy mô lớn, khối lượng trên thị trường và hạ giá thành.

Các nhà sản xuất bột côn trùng hứa hẹn một nguồn protein thay thế cho thức ăn thủy sản trong bối cảnh nhu cầu tăng cao. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc, sản lượng thủy sản nuôi trồng dự kiến sẽ đạt 106 triệu tấn vào năm 2030, tăng 22% so với năm 2020, điều này đe dọa gây thêm áp lực lên các ngành sản xuất liên quan đến bột cá.

Năm 2021, Rabobank dự báo sản lượng bột côn trùng hàng năm có thể đạt 500.000 tấn vào năm 2030. Cùng năm đó, Diễn đàn quốc tế về côn trung dùng làm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, dự báo sản lượng sẽ đạt 1 triệu tấn chỉ riêng ở châu Âu vào cuối thập kỷ này.

Nhưng ngành này đã phải chịu nhiều thất bại như cú sốc năng lượng năm 2022 và lãi suất cao hơn, cũng như môi trường quản lý chặt chẽ và chi phí nguyên liệu cao. Vào năm 2023, Ynsect, một trong những công ty hàng đầu của ngành, đã chuyển hướng khỏi thức ăn thủy sản sang các ngành có biên lợi nhuận cao hơn như thức ăn cho vật nuôi.

Tổng giám đốc điều hành Entobel Gaetan Crielaard cho biết công ty của ông đang đạt được tiến bộ đáng kể trong việc giảm chi phí: công ty đã đánh giá cạnh tranh về giá với bột cá siêu nguyên chất Peru chất lượng cao.

Giá bột côn trùng của chúng tôi cách đây hai năm là khoảng 2.000 USD/tấn, tương đương với giá bột cá. Kể từ đó, chi phí bột côn trùng đã giảm một chút và giá bột cá cũng giảm. Tuy nhiên, bột côn trùng là một sản phẩm cạnh tranh".

Piotr Postepski, Giám đốc thương mại tại Protix, một nhà sản xuất protein côn trùng hàng đầu tại Hà Lan, cho biết các hợp đồng dài hạn với các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi sẽ giúp thúc đẩy đầu tư vào việc mở rộng năng lực và cải thiện hiệu quả, mang lại lợi ích cho cả nhà sản xuất và nhà sản xuất thức ăn thủy sản.

Nhà máy của công ty ông tại Bergen op Zoom sản xuất  đủ bột côn trùng mỗi năm để phục vụ tới 5,5 triệu khẩu phần cá hồi. Năm 2022, công ty đã nhận được 37 triệu EUR tiền tài trợ của EU và năm 2023, khoản đầu tư từ Tyson Foods để xây dựng một nhà máy công suất 30.000 tấn tại Hoa Kỳ.

Rajesh Behal, Giám đốc đầu tư mảng kinh doanh nông nghiệp toàn cầu tại International Finance Corporation, đơn vị có tài sản trị giá 6 tỷ USD trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, bao gồm thức ăn chăn nuôi, đồng ý rằng mục tiêu chính của người sản xuất là giảm chi phí.

Một thách thức là giá bột cá giảm gần đây. Sau khi tăng vọt vào năm ngoái do tình trạng thiếu hụt do El Nino gây ra, vào tháng 8 năm nay, giá trung bình tại Peru cho loại bột cá siêu hảo hạng, 65% protein -- chuẩn mực cho giá bột cá toàn cầu -- đã giảm xuống còn 1.765 đô la/tấn, FOB, theo Tổ chức Dầu cá và Bột cá Thế giới (IFFO).

Nhưng nguồn tài nguyên bột cá là hữu hạn và sản lượng nuôi trồng thủy sản toàn cầu đang tăng. Bột cá không phải là nguồn tài nguyên đang tăng. Nó ổn định ở mức khoảng 5 triệu tấn một năm. Sản lượng nuôi trồng thủy sản và sản lượng thức ăn thủy sản mở rộng được dự báo sẽ tiếp tục tăng.

Delphine Melchior, Giám đốc dinh dưỡng cốt lõi toàn cầu tại công ty thức ăn chăn nuôi khổng lồ Cargill, cũng ca ngợi những lợi ích chức năng độc đáo tiềm ẩn của bột côn trùng, chẳng hạn như đặc tính kháng khuẩn có thể có lợi cho sức khỏe của thủy sản. Crielaard của Entobel cho rằng rằng việc bổ sung nhiều bột côn trùng vào thức ăn cho tôm có liên quan đến tỷ lệ tăng trưởng và tỷ lệ sống sót tốt hơn.

Tuy nhiên, việc thiết lập những lợi thế này thông qua các thử nghiệm và công việc trong phòng thí nghiệm rất tốn kém. "Rất khó, phức tạp và mất thời gian. Vì vậy, việc hợp tác trong vấn đề này rất quan trọng vì một công ty khởi nghiệp nhỏ như Entobel không thể chi một nửa ngân sách để chứng minh chức năng của bột côn trùng", Crielaard cho biết.

Trong khi các nhà sản xuất bột côn trùng đang nỗ lực cải tiến quy trình và giảm chi phí, một số nhà NK thủy sản lớn đã ủng hộ việc áp dụng ban đầu. Chuỗi siêu thị Albert Heijn của Hà Lan hiện đang bán các sản phẩm tôm được nuôi bằng thức ăn có nguồn gốc từ protein côn trùng.

Các sản phẩm được tiếp thị là tôm nuôi "được nuôi với tiêu chuẩn phúc lợi cao hơn đáng kể" và có dấu chân biển thấp. Thức ăn kết hợp dầu tảo Veramaris, một nguồn giàu omega-3 EPA và DHA thiết yếu, và bột côn trùng Protix.