EU lập luận rằng hoạt động đánh bắt cá IUU là mối đe dọa lớn nhất đến việc duy trì, bảo tồn các nguồn lợi thủy sản và đa dạng sinh thái biển, gây ra những tác động nghiêm trọng về môi trường cũng như kinh tế - xã hội trên phạm vi toàn thế giới.
Hình phạt nghiêm khắc
Quy định về IUU được EU ban hành vào năm 2008 và có hiệu lực năm 2010, nhằm phòng ngừa, ngăn chặn và loại bỏ mọi hoạt động đánh bắt cá dưới các hình thức này.
Theo quy định này, các quốc gia đánh bắt cá IUU sẽ bị phạt thẻ vàng cảnh cáo. EU sẽ xem xét án phạt này vào 6 tháng sau. Trong trường hợp các quốc gia nhận thẻ vàng mà không có biện pháp khắc phục phù hợp thì có nguy cơ nhận thẻ đỏ, đồng nghĩa với việc bị cấm xuất khẩu thủy sản vào EU, thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất thế giới.
Tháng 10/2017, Việt Nam bị EU phạt vào thẻ vàng với lý do "hành động không đủ để chống lại đánh bắt bất hợp pháp". Việt Nam đang thực hiện nhiều biện pháp để khắc phục tình trạng này, đặc biệt là tháng 11/2017, Quốc hội thông qua Luật thủy sản sửa đổi (có hiệu lực từ 1/1/2019), quy định khung hình phạt đến 1 tỉ đồng đối với cá nhân vi phạm, 2 tỉ đồng đối với tổ chức.
Theo một báo cáo của EU về các nước ASEAN đánh bắt IUU cập nhật tháng 12/2016, Campuchia đã nhận "thẻ đỏ" từ EU từ tháng 3/2014, Philippines nhận thẻ vàng vào tháng 6/2014 nhưng được xóa thẻ vàng 10 tháng sau đó sau khi tuân thủ các quy định đánh bắt thủy sản của luật pháp quốc tế.
Cũng do đánh bắt cá trái phép tràn lan, Thái Lan nhận thẻ vàng từ EU vào tháng 4/2015. Kể từ đó, nước này đã lắp đặt một hệ thống theo dõi tự động trên các tàu lớn, cải thiện hệ thống luật pháp về thủy sản. Sau chuyến thăm Thái Lan tháng 11/2016, các thành viên của Ủy ban Thủy sản của EU đã hoan nghênh những biện pháp của Thái Lan, khẳng định đây là bước đi đúng đắn. Tuy nhiên theo cơ quan này, các biện pháp khắc phục của Thái Lan vẫn còn yếu nên chưa được xóa thẻ vàng.
Đại sứ EU tại Việt Nam Bruno Angelet trò chuyện cùng báo chí nhân dịp cuối năm - Ảnh: Q.TRUNG
“Nhận được thẻ xanh là một điều tuyệt vời nhưng cũng đừng xem thẻ vàng là một sự trừng phạt của EU. Hãy xem thẻ vàng là động lực giúp Việt Nam hiện đại hóa ngành thủy sản, nâng cao năng lực cạnh tranh tốt hơn so với các nước trong khu vực
Đại sứ Bruno Angelet
Việt Nam quyết tâm ngăn IUU
Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 22/12 tại Hà Nội, Đại sứ EU tại Việt Nam Bruno Angelet cho biết ông đã làm việc với Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn về vấn đề thẻ vàng.
"Những gì chúng tôi đã nhìn thấy cho đến nay chính là những dấu hiệu tích cực về cam kết chính trị thông qua các kế hoạch hành động cụ thể, đặc biệt là Quốc hội Việt Nam vừa thông qua Luật thủy sản sửa đổi. Chúng tôi cần thời gian để đánh giá độ hiệu quả của các biện pháp Việt Nam đang thực hiện. Việc Việt Nam có thể quyết tâm chính trị là điều rất tốt nhưng còn phải đợi xem kết quả" - ông nói.
Đại sứ Bruno giải thích rằng theo quy trình, tháng 4/2018, 6 tháng sau khi EU phạt thẻ vàng Việt Nam, Ủy ban Thủy sản của EU sẽ xem xét đánh giá các giải pháp ngăn IUU của Việt Nam. Nếu những giải pháp này được đánh giá tốt, Việt Nam sẽ tiến gần đến thẻ xanh. Còn nếu Việt Nam không có sự cải thiện nào hoặc thậm chí thụt lùi, nhiều khả năng sẽ nhận thẻ đỏ.
Tuy nhiên, đại sứ EU tại Việt Nam không cho rằng Việt Nam có thể giải quyết tất cả vấn đề về IUU trong 6 tháng. "Vấn đề này (IUU) rất phức tạp. Chúng tôi cùng Việt Nam giải quyết vấn đề này trong 5 năm trước khi Việt Nam bị cảnh cáo thẻ vàng cho nên 6 tháng là hầu như không thể" - đại sứ Bruno nói.
Ngày 22/12, Financial Times dẫn thông tin từ Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết Việt Nam là một trong những nền công nghiệp hải sản lớn của thế giới cùng với Mỹ, Trung Quốc và Na Uy. Việt Nam dự kiến xuất khẩu các sản phẩm thủy sản trị giá 8,3 tỉ USD khắp thế giới trong năm 2017. Riêng thị trường EU, theo VASEP, chiếm tới 1/5 xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 16/9 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về nguồn cung, giá nguyên liệu và thương mại. Trung Quốc thiếu tôm nguyên liệu, trong khi Ấn Độ đối mặt nguy cơ giảm thả nuôi; Philippines mở đợt nhập khẩu thủy sản quy mô lớn trước mùa cấm khai thác. Bên cạnh đó, giá bột cá Peru tăng mạnh, nguồn cá hồi tự nhiên Nga tiếp tục suy giảm và nhập khẩu thăn cá ngừ vào EU tăng đáng kể. Việt Nam cũng kết thúc tháng cao điểm chống khai thác IUU, chuẩn bị tổng hợp kết quả báo cáo Ủy ban châu Âu trước ngày 1/10.
(vasep.com.vn) Quy tắc xuất xứ, yêu cầu chống khai thác IUU và những thay đổi trong chính sách tiếp cận thị trường EU đang trở thành những vấn đề nổi bật tại Hội nghị Cá ngừ Thế giới INFOFISH TUNA 2026 diễn ra tại Bangkok, Thái Lan từ ngày 14–16/9/2026.
(vasep.com.vn) Nguồn cung cá thịt trắng tự nhiên suy giảm đang đẩy giá cá tuyết (cod) tại Anh lên cao, buộc ngành fish and chips tìm kiếm các loài thay thế. Theo dữ liệu từ Circana, lượng khách đến các cửa hàng fish and chips tại Anh giảm 9% so với cùng kỳ, trong khi khẩu phần trung bình giảm 13%.
(vasep.com.vn) Mỹ đang đối mặt với nhu cầu yếu; nhập khẩu kỷ lục của Trung Quốc tăng nhanh hơn tiêu dùng; châu Âu ngày càng chú trọng đúng sản phẩm và kênh bán hàng; trong khi Nhật Bản tiếp tục ưu tiên các sản phẩm chế biến phù hợp từng phân khúc. Khi nguồn cung tôm toàn cầu tiếp tục tăng, việc chỉ sản xuất nhiều hơn có thể không còn đủ để bảo đảm tăng trưởng.
(vasep.com.vn) Con số 82% giá trị cá minh thái khai thác tại vùng biển Alaska được đưa ra khỏi bang đang thu hút sự chú ý, nhưng theo phân tích kinh tế năm 2023 của Northern Economics, tỷ lệ này chưa phản ánh đầy đủ lợi ích mà ngành cá minh thái mang lại cho Alaska, đặc biệt trong khâu chế biến surimi.
(vasep.com.vn) Năm 2026 đang trở thành một năm nhiều thách thức đối với xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Hoa Kỳ. Trong khi xuất khẩu cá tra sang một số thị trường vẫn duy trì tăng trưởng, thị trường Hoa Kỳ lại suy giảm rõ rệt. Tám tháng đầu năm, xuất khẩu cá tra sang Hoa Kỳ giảm gần 14% so với cùng kỳ, riêng tháng 8 giảm trên 50%.
(vasep.com.vn) Trong tuần 36 (31/8–6/9), giá nguyên liệu cá rô phi tại Trung Quốc giao đến các nhà máy chế biến duy trì ổn định. Giá cá cỡ 500–800 g tại Quảng Đông, Quảng Tây và Hải Nam không thay đổi so với tuần trước. Dù thuế nhập khẩu cá rô phi phi lê Trung Quốc vào Mỹ hiện giảm xuống 37,5%, từ mức 45% của năm trước, thị trường xuất khẩu vẫn chưa phục hồi rõ rệt.
(vasep.com.vn) Một đợt El Niño có khả năng đạt cường độ cực mạnh trong lịch sử đang hình thành, làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động khai thác thủy sản trên toàn cầu. Theo phân tích của Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) công bố tháng 8, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực xích đạo trung và đông Thái Bình Dương tiếp tục tăng, với khả năng hiện tượng này đạt đỉnh vào khoảng tháng 11–12/2026. Ngày 3/9, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) xác nhận El Niño đã hình thành và dự báo hiện tượng này có thể kéo dài đến tháng 2/2027.
(vasep.com.vn) Bộ Nông nghiệp Nga mới phê duyệt tổng sản lượng khai thác cho phép (TAC) đối với cá minh thái tại vùng Viễn Đông ở mức 2,356 triệu tấn năm 2027, giảm 66.200 tấn (khoảng 2,7%) so với khoảng 2,42 triệu tấn năm 2026. Việc cắt giảm chủ yếu tập trung tại các ngư trường truyền thống lớn như phía Bắc biển Okhotsk, Tây Kamchatka và quần đảo Kamchatka-Kuril, trong khi một số khu vực có dấu hiệu phục hồi nguồn lợi được tăng hạn ngạch.
(vasep.com.vn) Bản tin Logistics và Vận tải biển VASEP tuần 8–14/9/2026 cho thấy cước vận tải container từ Việt Nam nhìn chung ổn định nhưng tiếp tục phân hóa mạnh giữa các tuyến. Chỉ số VCFI tổng hợp đạt 4.912 USD/FEU, tăng 0,06% so với tuần trước đó.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
