Cuối năm ngoái, giới quan sát chú ý thông tin người đứng đầu Cơ quan An ninh hàng hải Indonesia mời tư lệnh các lực lượng tuần duyên/cảnh sát biển của Việt Nam, Brunei, Malaysia, Philippines và Singapore dự một hội nghị hàng hải vào tháng 2-2022 để "chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy tình anh em".
Chưa nước nào xác nhận tham gia
Indonesia, Malaysia, Brunei, Philippines và Việt Nam nằm trong khái niệm mới của giới chuyên gia là nhóm A5 - quốc gia có các vấn đề về lãnh thổ và hàng hải với Trung Quốc.
Singapore, một quốc gia khác trong khu vực ASEAN được mời, tuy không tranh chấp lãnh thổ với nước nào ở Biển Đông nhưng lại có tiếng nói mạnh mẽ trong việc bảo vệ các tuyến đường biển quốc tế tự do và rộng mở đi qua khu vực.
Sebastian Strangio, cây bút chuyên về Đông Nam Á của tạp chí The Diplomat, nhận định lời mời của Indonesia tương đương một lời kêu gọi đoàn kết giữa các nước ASEAN quanh Biển Đông, trước mức độ nghiêm trọng của những thách thức mà Trung Quốc đặt ra đối với vùng đặc quyền kinh tế các nước.
Những thách thức như vậy đã được chỉ ra trong nhiều bài phân tích, với các động thái tổng hợp lại tạo thành điều mà giới chuyên gia gọi là "chiến lược vùng xám" của Trung Quốc.
Sử dụng chủ yếu các tàu hải cảnh, tàu dân quân biển ngụy trang tàu cá ở tuyến đầu và tàu hải quân ở tuyến hai, Trung Quốc đang thúc đẩy các yêu sách chủ quyền vô lý trên Biển Đông.
Trong bối cảnh đó, giữa các nước ASEAN lại nổi lên vấn đề tiềm ẩn nguy cơ gây căng thẳng ngoại giao là nạn đánh bắt cá bất hợp pháp, không khai báo và không quản lý (IUU) ở khu vực Biển Đông.
Những vụ Malaysia hay Indonesia bắt giữ tàu cá của nước khác tại vùng biển chồng lấn, đánh chìm tàu và giam giữ người khiến một số nhà phân tích lo lắng về sự căng thẳng ngoại giao giữa các quốc gia ở Đông Nam Á.
Ông Satya Pramata, một quan chức cao cấp trong Chính phủ Indonesia, cho biết một cuộc họp tương tự như Diễn đàn cảnh sát biển ASEAN sẽ là "cơ hội tuyệt vời để lực lượng tuần duyên ASEAN và các cơ quan thực thi pháp luật hàng hải đối thoại và hợp tác với nhau".
Tuy nhiên, cho đến nay Indonesia vẫn chưa tiết lộ nghị trình cuộc họp cũng như vẫn chưa có quốc gia nào trong 5 quốc gia ASEAN được mời chính thức xác nhận tham gia cuộc họp vào tháng 2 sắp tới.
Tuần duyên "đa năng"
Với một số học giả Đông Nam Á, tạo dựng và củng cố sự gắn kết giữa các nước trong khu vực có ý nghĩa quan trọng trước nguy cơ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đang bị thách thức. Giải quyết IUU được xem là cách xây dựng lòng tin giữa các bên và để làm được điều đó, không thiếu giải pháp cho 6 nước kể trên.
Ngoài Bộ Quy tắc ứng xử cho các tình huống ngoài dự định trên biển (CUES), xây dựng một nền tảng đảm bảo an ninh hàng hải chung và hiệp hội quản lý nghề cá khu vực là điều cần thiết để các nước ASEAN ven Biển Đông có được niềm tin lẫn nhau.
Đối với các nước bên ngoài khu vực, những cơ chế hợp tác về tuần duyên là cơ hội để tăng cường hiện diện tại khu vực mà không gây ra căng thẳng. Tuần duyên Mỹ gần đây cũng đã bắt đầu triển khai đến tây Thái Bình Dương cùng với hải quân nước này, trong đó có các đợt băng qua eo biển Đài Loan khiến Trung Quốc tức giận.
Tuần duyên Mỹ cũng hỗ trợ các đảo quốc Thái Bình Dương, vốn là những nước có thỏa thuận an ninh với Washington, trong việc bảo vệ tài nguyên biển và chống IUU.
Rõ ràng, tuần duyên là lực lượng phù hợp và ít gây căng thẳng hơn tàu hải quân dù rằng thông điệp của việc cử tàu chiến là mạnh mẽ hơn. Với việc đa số các nước Đông Nam Á đều có đan xen hoạt động kinh tế với Trung Quốc, những nước bên ngoài cử tàu hải quân đến khu vực có thể đặt bên nhỏ hơn vào thế khó xử.
Quan trọng nhất, một tàu tuần duyên vẫn có thể thách thức yêu sách lãnh hải của Trung Quốc quanh các thực thể nước này chiếm đóng phi pháp ở Biển Đông, vừa có thể tham gia chống IUU - điều mà tàu hải quân không làm được - nhưng vẫn góp phần duy trì trật tự dựa trên luật lệ.
|
Cân nhắc phản ứng từ Trung Quốc Giới phân tích tin rằng các nước nhận lời mời từ Indonesia sẽ phải cân nhắc toàn diện về các phản ứng có thể có từ Trung Quốc. Những câu hỏi đặt ra bao gồm liệu Bắc Kinh có thể xem đây là một tập hợp đối đầu với họ hay không. Việc xây dựng chương trình nghị sự cho cuộc họp như Indonesia đề xuất cũng là điều đáng theo dõi. Viết trên báo Straits Times của Singapore, tiến sĩ Ian Storey - một người nghiên cứu về an ninh khu vực - nhận định nhiều khả năng hội nghị sẽ chỉ thảo luận về cách tăng cường năng lực giám sát hàng hải, chia sẻ kinh nghiệm quản lý nghề cá. Việc hội nghị này tác động ra sao đến tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông giữa ASEAN và Trung Quốc cũng sẽ rất đáng theo dõi. |
Thị trường thủy sản thế giới trong hai ngày 23/7 nổi bật với áp lực giảm giá tôm Ecuador, sự gia tăng kiểm soát sulfite của Trung Quốc và những tín hiệu tích cực từ xuất khẩu tôm Việt Nam. Tại Mỹ, FDA cập nhật Import Alert liên quan việc tuân thủ Seafood HACCP. Nhật Bản đặt nuôi trồng thủy sản trên đất liền vào định hướng chính sách tài khóa mới. Trung Quốc tiếp tục mở rộng năng lực nuôi và chế biến thủy sản công nghiệp.
(vasep.com.vn) Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa vừa phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Nuôi trồng Hải sản miền Bắc và Trung tâm Dịch vụ, sự nghiệp công xã Vạn Hưng tổ chức lớp tập huấn về sản xuất giống cá chim vây vàng sạch bệnh. Hoạt động nằm trong dự án khuyến nông Trung ương nhằm xây dựng mô hình sản xuất giống quy mô công nghiệp, góp phần phát triển nuôi biển bền vững.
(vasep.com.vn) Sản lượng sò điệp biển Đại Tây Dương cập cảng Mỹ tiếp tục giảm trong tuần giữa tháng 7/2026, đánh dấu tuần giảm thứ tư liên tiếp. Trước đó, lượng sò điệp cập cảng trong tuần thứ 15 của niên vụ 2026–2027 đã xuống mức thấp nhất kể từ đầu mùa.
(vasep.com.vn) Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Đak Đoa (Gia Lai) vừa phối hợp với UBND xã Kon Gang tổ chức lớp tập huấn kỹ thuật nuôi cá điêu hồng trong lồng bè cho 20 hộ dân trên địa bàn. Hoạt động nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng sản xuất và hỗ trợ người dân phát triển mô hình nuôi thủy sản theo hướng hiệu quả, bền vững.
(vasep.com.vn) Thị trường bột cá thế giới đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới khi giá bột cá Peru tại Trung Quốc liên tục lập mức cao kỷ lục trong bối cảnh tồn kho tại các cảng giảm nhanh và triển vọng mở rộng nguồn cung từ Peru ngày càng kém khả quan. Diễn biến này không chỉ làm tăng chi phí sản xuất thức ăn thủy sản tại Trung Quốc mà còn có thể tác động đến giá nguyên liệu nuôi trồng thủy sản trên phạm vi toàn cầu trong nửa cuối năm 2026.
(vasep.com.vn) Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy hải sản Ấn Độ (MPEDA) sẽ tổ chức lễ xuất lô cá tươi ướp lạnh đầu tiên sang Vương quốc Anh từ Sân bay Quốc tế Thiruvananthapuram, đánh dấu việc Hiệp định Đối tác Kinh tế và Thương mại Toàn diện Ấn Độ - Anh (India-UK CETA) chính thức có hiệu lực.
(vasep.com.vn) Việc Hoa Kỳ áp thuế bổ sung 50% đối với gần 20 tỷ USD hàng hóa Canada nhưng loại thủy sản khỏi phạm vi điều chỉnh không đơn thuần là một sự nhượng bộ dành cho Ottawa. Nhìn từ cấu trúc thị trường, đây nhiều khả năng là quyết định nhằm bảo vệ chính các nhà nhập khẩu, nhà chế biến, hệ thống phân phối và người tiêu dùng Mỹ trước nguy cơ chi phí hải sản tăng mạnh.
Thị trường thủy sản thế giới tiếp tục chịu tác động đan xen của nguồn cung thắt chặt, giá nguyên liệu tăng và các chính sách thương mại mới. Giá cá minh thái Alaska trở lại mức cao kỷ lục; EU chưa thống nhất biện pháp trừng phạt đối với thủy sản Nga; Trung Quốc tăng nhập khẩu tôm Ecuador nhưng siết kiểm soát phụ gia; trong khi Hoa Kỳ miễn thủy sản Canada khỏi mức thuế bổ sung 50%. Những diễn biến này đang làm thay đổi dòng thương mại và mở ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam.
(vasep.com.vn) Bệnh phân trắng (White Feces Disease – WFD) tiếp tục là một trong những thách thức lớn đối với nghề nuôi tôm thẻ chân trắng, đặc biệt ở các mô hình nuôi thâm canh và siêu thâm canh. Theo các chuyên gia, bệnh không chỉ liên quan đến vi khuẩn Vibrio spp. mà còn xuất phát từ sự suy giảm chất lượng nước, tích tụ chất hữu cơ, mật độ nuôi cao và hệ tiêu hóa của tôm suy yếu. Vì vậy, việc kiểm soát bệnh cần được thực hiện theo hướng tổng thể, ưu tiên phòng ngừa từ sớm.
(vasep.com.vn) Ấn Độ đang trì hoãn ký kết thỏa thuận thương mại với Mỹ nhằm tìm kiếm các điều khoản có lợi hơn, đặc biệt là mức thuế ưu đãi so với các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
