EU ban hành Quy định về Bao bì và Rác thải bao bì (Regulation (EU) 2025/40) - Rào cản xanh mới mà doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần lưu tâm

Theo Quy định (EU) 2025/40, các yêu cầu mới áp dụng đối với mọi loại bao bì được đưa ra thị trường EU, bao gồm bao bì trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm, bao bì sơ cấp (sales packaging), bao bì thứ cấp (grouped packaging) và bao bì vận chuyển (transport packaging). Điều này có nghĩa là các loại bao bì thường dùng trong xuất khẩu thủy sản như túi nilon, khay nhựa, hộp, thùng carton, pallet nhựa, màng bọc… đều thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này.

Quy định này điều chỉnh các yêu cầu cốt lõi về bao bì, bao gồm:

Quy định khắt khe về các chất đáng lo ngại (Substances of Concern - SoC): Lộ trình áp dụng là từ tháng 8/2026. Một trong những thay đổi cấp bách nhất tác động trực tiếp đến ngành thực phẩm và thủy sản là quy định siết chặt các "chất đáng lo ngại" (SoC) trong bao bì. Bắt đầu từ ngày 12/08/2026, tất cả các loại bao bì phải tuân thủ các ngưỡng giới hạn mới về SoC. Đặc biệt, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không được chứa các chất Per- and Polyfluorinated Alkyl Substances (PFAS) có nồng độ bằng hoặc vượt quá ngưỡng quy định. EU đề xuất cấm lưu hành các bao bì tiếp xúc thực phẩm có chứa PFAS bằng hoặc vượt quá giới hạn: 25 ppb đối với từng loại PFAS đơn lẻ, 250 ppb đối với tổng các loại PFAS và 50 ppm đối với nhóm PFAS bao gồm cả dạng polymer. Sự hiện diện của các chất này phải được giảm thiểu tối đa trong toàn bộ vòng đời bao bì, bao gồm cả quá trình quản lý rác thải và tái chế. Doanh nghiệp thủy sản sử dụng bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (các loại khay nhựa, màng bọc, túi nilon, …) cần phải công bố hàm lượng PFAS trong trong hồ sơ kỹ thuật của bao bì (theo Phụ lục VII của Quy định (EU) 2025/40).

Thiết kế phục vụ tái chế và Giảm thiểu bao bì: Theo lộ trình của PPWR, đến năm 2030, tất cả bao bì lưu thông tại EU bắt buộc phải được thiết kế để có thể tái chế. Đồng thời, quy định mới cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về giảm thiểu trọng lượng và thể tích bao bì xuống mức tối thiểu cần thiết chỉ đủ để đảm bảo chức năng của bao bì. Đáng lưu ý, đối với bao bì nhóm, bao bì vận chuyển và bao bì thương mại điện tử, tỷ lệ không gian rỗng (empty space ratio) sẽ bị giới hạn ở mức tối đa 50% kể từ ngày 01/01/2030. Không gian được lấp đầy bởi các vật liệu chèn lót như màng xốp hơi (bubble wrap) cũng sẽ bị tính là không gian rỗng. Điều này buộc các nhà xuất khẩu phải tối ưu hóa quy cách đóng gói các thùng carton vận chuyển.

Bắt buộc tỷ lệ nhựa tái chế (Recycled Content): Nhằm thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và hạn chế rác thải nhựa, quy định mới bắt buộc các phần bằng nhựa trong bao bì phải chứa một tỷ lệ nhựa tái chế nhất định. Đến năm 2030, EU bắt buộc bao bì nhựa tiếp xúc với thực phẩm phải chứa tỷ lệ nhựa tái chế tối thiểu:

• 30% đối với bao bì thành phần chính là nhựa PET.
• 10% đối với bao bì làm từ các loại nhựa khác (như PP, PE) và tỷ lệ này sẽ tăng lên 25% vào năm 2040

Nhãn mác và thông tin: Chậm nhất đến ngày 12/08/2028, toàn bộ bao bì phải in nhãn phân loại rác thải theo quy chuẩn thống nhất của EU để hướng dẫn người tiêu dùng EU phân loại rác. Đến tháng 1/2030, bao bì phải in thông tin nhận diện về các chất đáng lo ngại (SoC).

Trách nhiệm chứng minh sự tuân thủ thông qua Công bố Hợp chuẩn đối với bao bì (Declaration of Conformity- DoC): Bắt đầu từ ngày 12/08/2026, trách nhiệm pháp lý trong việc lập DoC thuộc về "Nhà sản xuất" (Manufacturer) – được định nghĩa là người sản xuất sản phẩm đóng gói hoặc chủ sở hữu nhãn hiệu/thương hiệu in trên bao bì. Chỉ cần lập một DoC duy nhất cho mỗi loại bao bì/sản phẩm đóng gói. Để lập DoC, doanh nghiệp bắt buộc phải có Hồ sơ kỹ thuật (Technical documentation - theo Phụ lục VII của Quy định (EU) 2025/40) đi kèm để mô tả chi tiết vật liệu, bản vẽ, danh sách tiêu chuẩn, báo cáo thử nghiệm và cách thức đánh giá sự phù hợp. DoC không phải là tài liệu tĩnh mà phải được cập nhật liên tục, ví dụ như khi có bất kỳ sự thay đổi nào về thiết kế bao bì hoặc tiêu chuẩn áp dụng

Trong bối cảnh EU tăng cường các biện pháp xanh theo Chiến lược Xanh châu Âu (European Green Deal) và Kế hoạch Hành động Kinh tế Tuần hoàn (CEAP), quy định mới này là một rào cản kỹ thuật mới mà các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cần lưu tâm, đặc biệt khi EU đang là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn của Việt Nam.

Để duy trì sự hiện diện tại thị trường khó tính này trong thời gian tới, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam cần lưu ý:

1. Chủ động nghiên cứu kỹ nội dung Quy định 2025/40 của EU để nắm bắt chính xác các yêu cầu về thiết kế bao bì, nội dung tái chế và nhãn mác mới.
2. Theo dõi các hướng dẫn tiếp theo của EU (dự kiến ban hành trước 12/08/2026) về quy cách dán nhãn phân loại rác thải hài hòa để có kế hoạch cập nhật bao bì xuất khẩu.
3. Rà soát lại toàn bộ hệ thống bao bì tại nhà máy, đồng thời chuẩn bị hồ sơ chứng minh tuân thủ với quy định của EU. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ Công bố hợp quy (DoC) của bao bì trước thời hạn tháng 8/2026.

Trong bối cảnh EU ngày càng tăng cường các quy định về môi trường và phát triển bền vững, Quy định mới về bao bì có thể trở thành một rào cản kỹ thuật đáng kể đối với hàng thủy sản xuất khẩu, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích ứng sớm để duy trì khả năng tiếp cận thị trường. Mọi sự chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp biến rào cản xanh thành lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU.

Chi tiết xin xem tại đây