Trung Quốc - Thị trường tiêu thụ tôm sú lớn nhất của Việt Nam

Trung Quốc là thị trường NK tôm lớn thứ tư của Việt Nam, chiếm 14,4% tổng giá trị XK tôm của Việt Nam. Trung Quốc được coi là thị trường thay thế đầy tiềm năng trong bối cảnh XK sang các thị trường truyền thống sụt giảm. Đây được coi là mảng sáng nhất trong bức tranh XK tôm của Việt Nam 9 tháng đầu năm nay.

Ngày 15/12/2015, lệnh cấm NK tôm sú sống vào Trung Quốc chính thức được dỡ bỏ, tạo điều kiện cho các DN tăng XK tôm sú vào thị trường này. Trung Quốc là thị trường tiêu thụ tôm sú lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 58% tổng XK tôm Việt Nam sang thị trường này; tôm chân trắng chiếm 39% và tôm biển chiếm 3%.

Trung Quốc chủ yếu NK tôm sú sống/tươi/đông lạnh của Việt Nam với sản phẩm này gấp 63 lần tôm sú tôm sú chế biến.

Trung Quốc hiện có xu hướng tăng NK tôm để đáp ứng nhu cầu chế biến và tiêu thụ trong nước. Theo ITC, NK tôm của Trung Quốc 7 tháng đầu năm 2016 đạt 60.846 tấn; trị giá 451,7 triệu USD; tăng 44% về khối lượng và 40% về giá trị. Argentina là nhà cung cấp tôm lớn nhất cho Trung Quốc, chiếm 25% tổng khối lượng NK tôm của Trung Quốc. Việt Nam đứng thứ 8 trong số các nhà cung cấp tôm chính cho Trung Quốc, chiếm 2,7%.

Với dân số lớn, nhu cầu tiêu thụ thủy sản cao, đặc biệt là xu hướng tiêu dùng các sản phẩm có chất lượng cao của người dân Trung Quốc trong những năm gần đây, XK thủy sản đặc biệt là tôm sang thị trường này có nhiều cơ hội tăng trưởng. Nhu cầu NK tôm nguyên liệu cho chế biến và tái XK ngày càng tăng do sản lượng tôm nuôi trong nước dự kiến giảm và theo chính sách đẩy mạnh nhập để tái xuất của nước này. Nhu cầu NK tôm cho tiêu thụ nội địa cũng không ngừng tăng do sự xuất hiện của tầng lớp trung lưu. Họ thích hàng NK hơn hàng sản xuất trong nước.

Tuy nhiên, XK sang Trung Quốc cũng phải đối mặt với một số khó khăn như Trung Quốc chưa có hệ thống pháp luật hoàn chỉnh về XNK thủy sản, rủi ro trong thanh toán và thị trường không ổn định về cả lượng NK và giá. Không chỉ vậy, Trung Quốc còn tăng rào cản kỹ thuật với một số mặt hàng thủy sản của Việt Nam. Các DN thủy sản Việt Nam đang gặp một số khó khăn như thông tin mạng quản lý phía Trung Quốc yêu cầu, muốn XK vào nước này thì nhà máy chế biến phải có code vào Trung Quốc và nhà XK phải nằm trong danh sách được nước này phê chuẩn.

Cơ quan thẩm quyền của Việt Nam đang làm việc với phía Trung Quốc để tháo gỡ những rào cản kỹ thuật này và đẩy mạnh việc XK ổn định thủy sản trong đó có tôm sang thị trường này.

Sản lượng tôm của Trung Quốc sẽ giảm còn khoảng 1,3 triệu tấn trong năm 2016 do người nuôi tôm Trung Quốc vẫn đang gặp những vấn đề về dịch bệnh, như hội chứng tôm chết sớm.

Trong 5 năm (2011-2015), Trung Quốc liên tục tăng NK tôm với khối lượng NK tăng từ 53 nghìn tấn năm 2011 lên 103 nghìn tấn năm 2015, để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ tôm tươi và tôm chế biến của thị trường trong nước. Nhu cầu NK tôm của Trung Quốc đang tăng, đặc biệt là tôm sú trong bối cảnh sản lượng tôm sú thế giới giảm nên tôm Việt Nam còn nhiều dư địa để XK sang đây.