Lệnh cấm nhập khẩu ghẹ của Mỹ khiến ngành thủy sản Philippines lao đao

Trong tuyên bố chính thức gửi tới SunStar Cebu ngày thứ Bảy, 30/5/2026, ông Kunho Choi, Chủ tịch Puffi, cho biết việc cắt giảm lao động là hệ quả trực tiếp của việc các sản phẩm ghẹ xanh có xuất xứ Philippines mất quyền tiếp cận thị trường Mỹ, chứ không liên quan đến chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, sản xuất hay tuân thủ quy định.

Đợt cắt giảm lao động được thực hiện ngày 16/5 đã khiến ít nhất 245 lao động do đơn vị cung ứng nhân lực tại Khu chế xuất Mactan 1, thành phố Lapu-Lapu, mất việc. Trong số những người bị ảnh hưởng, 65 người bước đầu đã tìm đến Văn phòng Việc làm công thành phố Lapu-Lapu để được hỗ trợ.

Ông Choi nhấn mạnh, việc cắt giảm nhân sự không có nghĩa là công ty thất bại trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Vì sao Mỹ hạn chế nhập khẩu

Lệnh hạn chế bắt nguồn từ quyết định được NMFS đưa ra vào tháng 5/2026 theo các quy định nhập khẩu trong khuôn khổ Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú của Mỹ. Cơ quan liên bang này cho rằng nghề khai thác ghẹ xanh của Philippines chưa chứng minh được các biện pháp có hiệu quả tương đương với tiêu chuẩn của Mỹ trong bảo vệ động vật có vú biển.

Theo Puffi, quyết định của NMFS dựa trên việc Philippines chưa cung cấp đủ hồ sơ về giám sát sản lượng động vật có vú biển bị đánh bắt không chủ ý, quy định bắt buộc báo cáo trường hợp động vật có vú biển chết hoặc bị thương liên quan đến hoạt động khai thác thương mại, cũng như bằng chứng cho thấy hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu đánh bắt không chủ ý. Công ty nhấn mạnh, lệnh hạn chế hoàn toàn không liên quan đến chất lượng hay an toàn của sản phẩm ghẹ Philippines.

Cú giáng mạnh vào ngành hàng 50 triệu USD

Trong một tuyên bố riêng, Hiệp hội các nhà chế biến ghẹ Philippines (Pacpi) cảnh báo rằng lệnh cấm của Mỹ đối với xuất khẩu ghẹ xanh Philippines đang đe dọa một ngành hàng đã xuất khẩu hơn 2.400 tấn thịt ghẹ, trị giá trên 50 triệu USD, sang Mỹ trong năm 2025. Mỹ từ lâu là thị trường xuất khẩu chính của các sản phẩm này, chiếm khoảng 90% tổng kim ngạch xuất khẩu ghẹ của Philippines.

Pacpi cho biết lệnh cấm có hiệu lực từ ngày 12/5 đã dẫn tới việc các đơn hàng bị hủy, mất khách hàng lâu năm và hoạt động sản xuất bị thu hẹp.

Các bên liên quan trong ngành cảnh báo rằng tác động của lệnh cấm không chỉ dừng lại ở các nhà chế biến và xuất khẩu, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn ngư dân, lao động tách thịt ghẹ, công nhân nhà máy, đơn vị logistics và các nhà cung ứng đang phụ thuộc vào ngành ghẹ để mưu sinh.

Bất chấp khó khăn này, Puffi cho biết công ty vẫn duy trì hoạt động và tiếp tục xuất khẩu các sản phẩm thủy sản khác, gồm bạch tuộc, tôm, cá và các sản phẩm ghẹ sang những thị trường ngoài Mỹ.

Kêu gọi chính phủ khẩn trương can thiệp

Các doanh nghiệp trong ngành ghẹ kêu gọi các cơ quan chính phủ, gồm Cục Thủy sản và Nguồn lợi thủy sinh, Bộ Nông nghiệp, Bộ Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên, khẩn trương xử lý những thiếu sót mà cơ quan quản lý của Mỹ đã chỉ ra.

Các bên liên quan đề nghị Chính phủ Philippines triển khai các biện pháp giám sát và báo cáo chặt chẽ hơn đối với trường hợp động vật có vú biển bị đánh bắt không chủ ý, cải thiện quản lý nghề cá, đồng thời phối hợp với ngành và các bên liên quan về môi trường để khôi phục quyền tiếp cận thị trường Mỹ.

Puffi cho rằng cần có hành động ngay lập tức để giành lại quyền tiếp cận thị trường Mỹ và bảo vệ sinh kế của hàng nghìn ngư dân, lao động thủy sản, nhà chế biến, nhà xuất khẩu Philippines cùng gia đình của họ, những người đang phụ thuộc vào ngành ghẹ xanh. Công ty cũng cho biết vẫn cam kết duy trì việc làm và hỗ trợ các cộng đồng khai thác, trong khi các cơ quan chính phủ nỗ lực khôi phục tình trạng tương đương của Philippines theo khuôn khổ quy định của Mỹ.